Het RIVM beschrijft waar teken leven als "bossen, duinen en heidegebieden". Dat is vrijwel woordelijk de opsomming van het terrein waar de Nederlandse MTB-routes doorheen lopen.
Het loopt ook in de tijd gelijk. Teken worden actief boven ongeveer 7 °C en zijn volgens het RIVM het actiefst van maart tot en met oktober, met een piek in de zomermaanden: precies het seizoen waarin de meeste kilometers gereden worden.
Waarom dit een rijderskwestie is
Teken springen en vliegen niet. Ze zitten laag, in gras, op struiken en tussen dood blad, en wachten tot er iets langsstrijkt. Dat "langsstrijken" is precies wat een singletrack is: een pad zo smal dat de begroeiing je benen raakt. Een fietsbroek stopt bovendien onder de knie, en veel rijders dragen korte mouwen, wat de controle achteraf belangrijker maakt.
De enige variabele die je zelf beïnvloedt
Of een teek de lymebacterie bij zich draagt, bepaal jij niet: Tekenradar houdt aan dat gemiddeld ongeveer één op de vijf teken besmet is, met grote verschillen per plek. Wat je wél beïnvloedt is de tijd. Het RIVM zegt het zonder omhaal: hoe langer de teek in je huid zit, hoe groter de kans dat hij de lymebacterie overdraagt.
Koppel het aan het uitkleden
Het RIVM adviseert jezelf zo snel mogelijk na een bezoek aan het groen te controleren. Aan het uitkleden koppelen werkt: dan sta je er toch, en het kost twee minuten.
Waar je kijkt
Thuisarts.nl noemt de warme, vochtige plekken waar teken zich het liefst vastbijten: oksels, liezen, knieholtes en de bilspleet. Bij kinderen ook het hoofd, de nek en achter de oren. Controleer ook je fietskleding: een teek die op je terecht is gekomen hoeft zich niet meteen vast te bijten.
En als er een zit
De methode van het RIVM: pak een puntig pincet of een tekenverwijderaar, grijp de teek zo dicht mogelijk op de huid bij de kop, en trek hem er rustig en recht uit. Thuisarts.nl voegt toe: draai het pincet niet.
De stap die het vaakst verkeerd gaat is de stap ervóór. Alcohol, jodium, olie of nagellak op de teek doen vóór het verwijderen wordt afgeraden: het RIVM schrijft dat ontsmetten vooraf de infectiekans juist verhoogt. Ontsmetten hoort erná, met 70% alcohol of jodium.
Noteer de datum
Het RIVM adviseert de datum en de plek op je lichaam te noteren en een foto van de beetplek te maken. Thuisarts.nl noemt een teek die 24 uur of langer vastzat als reden om nog dezelfde dag te bellen.
Waar je daarna op let
Houd de plek tot drie maanden na de beet in de gaten. Let op een rode of donkerpaarse vlek of ring die groter wordt, op de beetplek of ergens anders op je lichaam, en klachten als koorts, hoofdpijn, spierpijn of gezwollen gewrichten. Bij een van die signalen bel je de huisarts, en vertel je erbij dat je een tekenbeet hebt gehad en wanneer.
De volledige uitleg staat op /teken: de verwijdermethode stap voor stap, de plekken die je langsloopt, en wanneer je belt.
Routes door bos, duin en heide

Noord-Holland
MTB Schoorl Midden

Drenthe
MTB Gieten

Gelderland
MTB Otterlo

Overijssel
MTB Sallandse Heuvelrug

Noord-Brabant
MTB Best Noord
Dit artikel vat samen wat het RIVM en Thuisarts.nl schrijven. Het is geen medisch advies en vervangt geen huisarts. Twijfel je, bel dan, ook als deze tekst iets anders lijkt te zeggen.